Sołtys nie dostaje pensji, a pieniądze, które otrzymuje co miesiąc, to dieta zależna od decyzji rady gminy. Pokazujemy przykładowe kwoty, wyjaśniamy, czy dieta jest opodatkowana i czy płaci się od niej ZUS, oraz opisujemy świadczenie z KRUS dla byłych sołtysów.
W skrócie
- Sołtys nie ma pensji. Rada gminy może przyznać mu dietę, czyli rekompensatę kosztów pełnienia funkcji, i sama decyduje o jej wysokości.
- Ustawa nie przewiduje ani minimalnej, ani maksymalnej diety sołtysa. W przykładowych uchwałach z 2026 roku dieta wynosi od 550 zł do około 1100 zł miesięcznie.
- Dieta do 3000 zł miesięcznie jest zwolniona z podatku i nie płaci się od niej składek ZUS, więc na rękę dostajesz całą kwotę.
- Osoba, która była sołtysem co najmniej 7 lat i ma 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna), może dostawać z KRUS 373,67 zł miesięcznie.
Stan prawny na 6 listopada 2026 r.
Dieta sołtysa – gmina Kotlin
550 zł
miesięcznie, bez podatku i ZUS
Dieta sołtysa – gmina Moszczenica
800 zł
miesięcznie, bez podatku i ZUS
Dieta sołtysa – gmina Kurzętnik
1103 zł
57% kwoty bazowej, nasze wyliczenie
Świadczenie z KRUS dla byłego sołtysa
373,67 zł
od 1 marca 2026 r.
Ile zarabia sołtys w 2026 roku? Dieta zamiast pensji
Sołtys nie jest pracownikiem gminy i nie zawiera z nią umowy o pracę. Jest organem wykonawczym sołectwa, czyli najmniejszej jednostki samorządu na wsi, a wybierają go w tajnym głosowaniu stali mieszkańcy. Przy pełnieniu obowiązków korzysta z takiej samej ochrony prawnej jak funkcjonariusz publiczny. Dlatego jego zarobki nie mają formy pensji, tylko diety.
Ustawa o samorządzie gminnym mówi, że rada gminy może ustalić zasady, na jakich sołtysowi przysługuje dieta i zwrot kosztów podróży służbowej. Słowo „może” ma tu znaczenie: dieta nie jest obowiązkowa, a gmina, która nie podjęła takiej uchwały, nie musi sołtysowi nic wypłacać. W praktyce większość gmin diety przyznaje, a w uchwałach opisuje je jako rekompensatę kosztów związanych z wykonywaniem zadań sołtysa.
To zupełnie inna sytuacja niż u wójta, który jest zatrudniony w urzędzie i ma wynagrodzenie określone w przepisach. Inaczej jest też u radnego, którego dieta ma ustawowy limit. Jeśli porównujesz te funkcje, zobacz, ile zarabia wójt i ile zarabia radny.
Ile wynosi dieta sołtysa? Przykłady z uchwał z 2026 roku
Ponieważ każda gmina ustala dietę sama, nie istnieje jedna kwota, którą zarabia sołtys w Polsce. Najlepiej pokazać to na konkretnych uchwałach. Wybraliśmy pięć gmin z różnych województw, których rady przyjęły nowe zasady w 2026 roku.
| Gmina (województwo) | Jak liczona jest dieta | Kwota miesięcznie |
|---|---|---|
| Kotlin (wielkopolskie) | stały ryczałt dla każdego sołtysa | 550 zł |
| Krempna (podkarpackie) | zależnie od liczby mieszkańców sołectwa: do 200, od 200 do 400, powyżej 400 | 700 / 800 / 900 zł |
| Widuchowa (zachodniopomorskie) | ryczałt plus 100 zł za udział w każdej sesji rady gminy | 700 zł + 100 zł za sesję |
| Moszczenica (małopolskie) | ryczałt, obniżany o 20% za nieobecność na sesji rady gminy | 800 zł |
| Kurzętnik (warmińsko-mazurskie) | 57% kwoty bazowej z ustawy budżetowej, obniżane o 20% za każdą nieobecność na sesji (łącznie najwyżej o połowę) | 1103 zł |
Różnice są duże: sołtys w Kurzętniku dostaje miesięcznie dwa razy więcej niż sołtys w Kotlinie. Jeśli chcesz wiedzieć, ile zarabia sołtys w Twojej wsi, musisz sprawdzić uchwałę swojej gminy, bo kwoty z innych miejsc nic Ci o niej nie powiedzą.
Gminy stosują też inne rozwiązania. Rada Gminy Kościan uzależniła dietę od maksymalnej diety radnego i podzieliła sołectwa na pięć grup według liczby mieszkańców. Sołtys najmniejszej wsi dostaje tam 21% tej kwoty, a sołtys wsi liczącej ponad 1000 mieszkańców – 28%.
Czy jest ustawowy limit diety sołtysa?
Nie. Przepisy nie określają ani najniższej, ani najwyższej diety, jaką gmina może przyznać sołtysowi. Ustawowy limit istnieje tylko dla radnych: ich diety nie mogą przekroczyć miesięcznie 2,4-krotności kwoty bazowej dla osób na kierowniczych stanowiskach państwowych. W 2026 roku ta kwota bazowa wynosi 1935,26 zł, więc limit dla radnych to 4644,62 zł w największych gminach. Do sołtysów ten przepis się nie odnosi.
W uchwałach dieta jest zwykle opisana jako rekompensata kosztów pełnienia funkcji, a nie zapłata za pracę. Z przeglądu uchwał z 2026 roku wynika, że gminy najczęściej biorą pod uwagę kilka czynników:
- wielkość sołectwa, czyli liczbę jego mieszkańców,
- obecność sołtysa na sesjach rady gminy – za nieobecność dieta jest obniżana,
- czas pełnienia funkcji – gdy ktoś zostaje sołtysem albo przestaje nim być w trakcie miesiąca, dietę liczy się proporcjonalnie do liczby dni,
- faktyczne wykonywanie obowiązków – jeśli sołtys przez co najmniej 30 dni nie pełni funkcji, na przykład z powodu choroby, dieta za ten czas nie przysługuje.
Czy dieta sołtysa jest opodatkowana? Ile zostaje na rękę
W większości przypadków sołtys dostaje na rękę dokładnie tyle, ile wynika z uchwały. Ustawa o podatku dochodowym zwalnia z podatku diety i zwroty kosztów za pełnienie obowiązków społecznych i obywatelskich, jeśli nie przekraczają 3000 zł miesięcznie. Podatek trzeba zapłacić dopiero od nadwyżki ponad tę kwotę. Żadna z diet z naszej tabeli nie zbliża się do tego progu.
Od diety nie odprowadza się też składek emerytalnej i rentowej. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wylicza osoby, które podlegają tym ubezpieczeniom obowiązkowo, na przykład pracowników i zleceniobiorców, ale funkcji sołtysa w tym katalogu nie ma. W praktyce oznacza to, że lata pełnienia funkcji sołtysa nie podnoszą Twojej przyszłej emerytury z ZUS. Częściowo rekompensuje to świadczenie z KRUS, o którym piszemy niżej.
Świadczenie dla sołtysa z KRUS – ile wynosi w 2026 roku?
Od lipca 2023 roku byli i obecni sołtysi mogą dostawać specjalne świadczenie pieniężne, które potocznie nazywa się dodatkiem sołtysowskim. Wypłaca je Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, czyli KRUS, ale pieniądze pochodzą z budżetu państwa. Nie musisz być rolnikiem ani pobierać emerytury z KRUS, żeby je dostać. Ustawa stawia tylko dwa warunki. Musisz pełnić funkcję sołtysa przez co najmniej 7 lat i mieć skończone 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna). Lata pełnienia funkcji nie muszą następować po sobie.
Ustawa określiła świadczenie na 300 zł miesięcznie, ale co roku od 1 marca jest ono waloryzowane, czyli podnoszone tym samym wskaźnikiem co emerytury. Od 1 marca 2026 roku wynosi 373,67 zł miesięcznie. Świadczenia nie dostanie osoba prawomocnie skazana za przestępstwo popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa.
| Obowiązuje od | Kwota miesięcznie | Wzrost |
|---|---|---|
| 1 lipca 2023 r. | 300,00 zł | – |
| 1 marca 2024 r. | 336,36 zł | +12,12% |
| 1 marca 2025 r. | 354,86 zł | +5,50% |
| 1 marca 2026 r. | 373,67 zł | +5,30% |
Jeśli spotkasz w internecie kwotę 300 zł, 336,36 zł albo 354,86 zł, to są to kwoty z poprzednich lat. Następna waloryzacja nastąpi 1 marca 2027 roku, a nową kwotę Prezes KRUS ogłosi wcześniej w „Monitorze Polskim”.
Wniosek o świadczenie składasz sam, a KRUS nie przyzna go z urzędu. Tak wygląda cała procedura:
- Poproś wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o zaświadczenie potwierdzające, jak długo byłeś sołtysem w danym sołectwie.
- Jeśli gmina nie ma danych o Twojej kadencji, dostaniesz postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Wtedy dołącz do wniosku własne oświadczenie, potwierdzone na piśmie przez co najmniej 3 osoby, które mieszkały w sołectwie w czasie, gdy byłeś sołtysem.
- Wypełnij wniosek na urzędowym wzorze i dołącz oświadczenie o niekaralności za przestępstwa związane z funkcją sołtysa.
- Złóż dokumenty w oddziale regionalnym albo placówce terenowej KRUS właściwej dla Twojego miejsca zamieszkania.
- Poczekaj na decyzję – KRUS ma na nią 60 dni. Świadczenie przysługuje od miesiąca, w którym złożyłeś wniosek, a kolejne wypłaty przychodzą do 15. dnia każdego miesiąca.
Świadczenie nie działa wstecz, więc nie warto zwlekać. Jeśli spełniasz warunki od kilku lat, a wniosek złożysz dopiero teraz, nie dostaniesz pieniędzy za wcześniejsze miesiące.
Jakie inne pieniądze może dostać sołtys?
Oprócz diety sołtys może otrzymywać zwrot kosztów podróży służbowych, gdy na polecenie wójta wyjeżdża w sprawach sołectwa. Rada gminy może też wyznaczyć sołtysa na inkasenta, czyli osobę, która w imieniu gminy zbiera od mieszkańców na przykład podatek od nieruchomości. Za tę pracę rada gminy może ustalić osobne wynagrodzenie za inkaso. To nie jest dieta, tylko przychód inkasenta, dlatego zwolnienie podatkowe dla diet do 3000 zł zwykle go nie obejmuje.
Od 2026 roku wójt może też powołać konwent sołtysów, czyli zespół doradczy, i w zarządzeniu przyznać sołtysom dietę za udział w jego posiedzeniach. Gmina musi ponadto ubezpieczyć sołtysów od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków przy zbieraniu podatków. Nie jest to dodatkowy dochód, ale chroni sołtysa przed kosztami, gdyby podczas inkasa doszło do szkody lub wypadku.
Co zmieniło się w 2026 roku i co zmieni się w 2027 roku?
Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym, która wzmocniła pozycję sołtysów. Poza ubezpieczeniem i konwentem sołtys jest teraz zawiadamiany także o posiedzeniach komisji rady gminy. Wójt może go też upoważnić do zawierania umów związanych z zarządzaniem mieniem gminy, które statut powierza sołectwu. Ta nowelizacja nie wprowadziła jednak obowiązkowych diet ani składek ZUS dla sołtysów: dieta nadal zależy od uchwały rady gminy.
Kolejna zmiana wejdzie w życie 30 marca 2027 roku. Sołtysem będzie mogła zostać tylko osoba, która stale mieszka w danym sołectwie i ma prawo kandydować do rady gminy. Ustawa określi też, kiedy mandat sołtysa wygasa, na przykład po złożeniu pisemnej rezygnacji albo po utracie prawa wybieralności. Te przepisy obejmą również sołtysów wybranych wcześniej, ale nie zmieniają zasad wypłacania diet.
Czy sołtys dostaje pensję?
Nie. Sołtys nie jest pracownikiem gminy i nie ma wynagrodzenia. Rada gminy może przyznać mu dietę, która rekompensuje koszty pełnienia funkcji, a jej wysokość ustala w uchwale.
Ile dostaje sołtys na rękę?
Tyle, ile wynika z uchwały rady gminy, ponieważ dieta do 3000 zł miesięcznie jest zwolniona z podatku i nie płaci się od niej składek ZUS. W przykładowych gminach w 2026 roku to od 550 zł do około 1100 zł miesięcznie.
Czy sołtysowi liczy się staż do emerytury?
Z samej diety nie odprowadza się składek emerytalnych, więc funkcja sołtysa nie podnosi emerytury z ZUS. Po co najmniej 7 latach pełnienia funkcji i osiągnięciu wieku 60 lub 65 lat można natomiast dostać z KRUS świadczenie, które od 1 marca 2026 roku wynosi 373,67 zł miesięcznie.
Ile trwa kadencja sołtysa?
Ustawa o samorządzie gminnym nie podaje długości kadencji sołtysa. Zasady i tryb wyborów, w tym długość kadencji, określa statut sołectwa, który uchwala rada gminy, więc odpowiedź znajdziesz w statucie Twojego sołectwa.
Komu przysługuje dodatek dla sołtysów?
Osobie, która była sołtysem łącznie przez co najmniej 7 lat i ma skończone 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna). Wniosek składa się w KRUS razem z zaświadczeniem z gminy o okresie pełnienia funkcji.
Więcej tekstów o zarobkach w samorządzie i administracji publicznej znajdziesz w kategorii Budżetówka i służby.
Źródła
- Ustawa o samorządzie gminnym, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 662 (art. 25 ust. 6, art. 35, 36, 37a–37d, 48 ust. 1b)
- Ustawa z 12 września 2025 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim, Dz.U. 2025 poz. 1436 (w życie od 1 stycznia 2026 r.)
- Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, Dz.U. 2026 poz. 1273 (w życie od 30 marca 2027 r.)
- Ustawa o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1650 oraz nowelizacja Dz.U. 2024 poz. 1246
- Komunikaty Prezesa KRUS w sprawie kwoty świadczenia: M.P. 2026 poz. 213, M.P. 2025 poz. 137, M.P. 2024 poz. 129
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 13 pkt 5 i 6, art. 21 ust. 1 pkt 17)
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199 (art. 6 ust. 1)
- Ustawa budżetowa na rok 2026, Dz.U. 2026 poz. 62 (art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. a – kwota bazowa 1935,26 zł)
- Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 707 (art. 6 ust. 12 – inkaso)
- Uchwały rad gmin: Kotlin, nr XXII/178/2026 (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego 2026 poz. 1904), Krempna, nr XX/157/2026 (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego 2026 poz. 727), Widuchowa, nr XX/156/2026 (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego 2026 poz. 1618), Moszczenica, nr XVIII/141/26 (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego 2026 poz. 603), Kurzętnik, nr XVII/186/26 (Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego 2026 poz. 1255), Kościan, nr XX/216/26 (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego 2026 poz. 2108)
Jak sprawdzaliśmy: treść ustaw i komunikatów KRUS pobraliśmy z oficjalnych publikacji Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego 6 listopada 2026 roku, a uchwały gmin – z dzienników urzędowych województw. Sprawdziliśmy także nowelizacje ustawy o samorządzie gminnym ogłoszone po ostatnim tekście jednolitym. Przykłady gmin wybraliśmy spośród uchwał przyjętych w 2026 roku, tak aby pokazać różne sposoby liczenia diety; nie są to średnie dla Polski, bo ogólnokrajowego zestawienia diet sołtysów nie ma. Kwotę dla gminy Kurzętnik, wzrosty świadczenia z KRUS, limit diet radnych i przykład z obniżoną dietą wyliczyliśmy sami na podstawie przepisów.



