Grudzień 2025 roku to dla handlu czas żniw, a dla konsumentów – test czujności. Mimo że inflacja w Polsce wyhamowała (według danych GUS ceny w listopadzie 2025 r. są stabilniejsze niż rok temu), portfele Polaków wciąż odczuwają wysokie koszty życia. W pogoni za oszczędnościami łatwo wpaść w pułapkę „wielkiej okazji”, która okazuje się zwykłym zabiegiem marketingowym.
Jak odróżnić realną obniżkę od manipulacji? Czy dyrektywa Omnibus, która chroni nas od prawie trzech lat, jest szczelna? Eksperci rynku e-commerce i UOKiK ostrzegają: sprzedawcy w 2025 roku stosują bardziej wyrafinowane triki niż tylko proste podnoszenie cen przed promocją.
Dyrektywa Omnibus – twoja tarcza w walce z fikcją
Najważniejszym narzędziem w rękach konsumenta pozostaje unijna dyrektywa Omnibus. Wymusza ona na sprzedawcach obowiązek informowania o najniższej cenie produktu z ostatnich 30 dni przed wprowadzeniem obniżki.
W 2025 roku UOKiK jest bezlitosny dla firm łamiących te zasady. Prezes Urzędu nałożył w ostatnich miesiącach milionowe kary na gigantów e-commerce za ukrywanie tej informacji. Prawidłowa etykieta cenowa powinna zawierać trzy elementy:
- Aktualną cenę promocyjną (np. 199 zł).
- Cenę regularną (często przekreśloną, np. 299 zł).
- Najniższą cenę z ostatnich 30 dni (np. 189 zł).
Jeśli „cena promocyjna” (199 zł) jest wyższa niż „najniższa cena z 30 dni” (189 zł), oznacza to, że promocja jest fałszywa, a produkt w ostatnim miesiącu był tańszy bez żadnej „okazji”.
Triki sprzedawców 2025 – jak omijają prawo?
Mimo surowych kar, sklepy znajdują luki w przepisach. Oto najczęstsze manipulacje, na które musisz uważać w tym sezonie:
1. „Bundling” czyli pakietyzacja
Dyrektywa Omnibus dotyczy prostych obniżek cen. Nie obejmuje jednak skomplikowanych ofert wiązanych typu „Kup 3, zapłać za 2” lub „Drugi produkt 50% taniej”. Sprzedawcy często stosują ten mechanizm, by uniknąć pokazywania historii cenowej pojedynczego produktu. W rzeczywistości jednostkowa cena w takim pakiecie może być wyższa niż tydzień wcześniej.
2. Żonglerka kodami EAN
To zaawansowany trik w elektronice. Sklep wprowadza do oferty „nowy” model telewizora lub ekspresu, który różni się od „starego” jedynie jedną literką w kodzie producenta (i np. kolorem przycisku). Ponieważ dla systemu jest to nowy towar, sklep nie musi pokazywać historii ceny z ostatnich 30 dni i może od razu narzucić wysoką cenę wyjściową, by za chwilę zrobić „wielką promocję”.
3. Ukrywanie ceny Omnibus
W sklepach internetowych informacja o najniższej cenie z 30 dni jest często zapisana mikroskopijną, szarą czcionką, daleko od przycisku „Kup teraz”. Z kolei przekreślona „cena regularna” świeci na czerwono. To celowe działanie, wykorzystujące błąd poznawczy naszego mózgu.
Psychologia cen – dlaczego dajemy się nabrać?
Za skutecznością fałszywych promocji stoi tzw. efekt zakotwiczenia (anchor effect). Kiedy widzimy przekreśloną cenę 500 zł (kotwica) obok ceny 300 zł, nasz mózg automatycznie ocenia ofertę jako atrakcyjną, ignorując fakt, że rynkowa wartość produktu to od dawna 280 zł.
W 2025 roku popularnym zjawiskiem jest też tzw. shrinkflation (downsizing) w zestawach prezentowych. Kosmetyki czy słodycze w „promocyjnych” świątecznych paczkach mają często mniejsze gramatury niż ich standardowe odpowiedniki, co sprawia, że cena za kilogram jest w rzeczywistości wyższa.
Case Study: Zakup ekspresu do kawy
Pani Anna chciała kupić mężowi ekspres ciśnieniowy. Znalazła model w „Świątecznym Hicie Cenowym”:
- Cena promocyjna: 2 499 zł
- Cena przekreślona:
3 200 zł - Wielki napis: OSZCZĘDZASZ 700 ZŁ!
Gdyby pani Anna spojrzała tylko na te liczby, kupiłaby go natychmiast. Jednak małym drukiem pod spodem widniało: „Najniższa cena z 30 dni przed obniżką: 2 350 zł”.
Wniosek: Sklep podniósł cenę do 3200 zł tylko po to, by ją „obniżyć”. W rzeczywistości ekspres jest teraz o 149 zł droższy niż dwa tygodnie temu. To nie okazja, to podatek od nieuwagi.
Narzędzia weryfikacji – jak sprawdzić cenę?
Nie musisz polegać na uczciwości sprzedawcy. W 2025 roku masz do dyspozycji darmowe narzędzia:
- Porównywarki cen z historią: Serwisy takie jak Ceneo czy Skąpiec oferują wykresy cenowe. Zobaczysz na nich, czy cena nie skoczyła nagle w górę tuż przed świętami.
- Aplikacje zakupowe: Skanując kod kreskowy w sklepie stacjonarnym, od razu sprawdzisz, ile ten produkt kosztuje u konkurencji.
- Wtyczki do przeglądarek: Automatycznie pokazują historię ceny na stronach najpopularniejszych elektromarketów.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy dyrektywa Omnibus dotyczy usług (np. fryzjera)?
Nie. Przepisy o informowaniu o najniższej cenie z 30 dni dotyczą wyłącznie towarów (rzeczy ruchomych). Fryzjer, kosmetyczka czy biuro podróży mogą ogłosić promocję „taniej o 50%” bez obowiązku pokazywania historii cenowej, choć nie mogą wprowadzać klienta w błąd co do ceny wyjściowej.
Czy Black Friday jest tańszy niż promocje tuż przed Wigilią?
Statystyki z lat 2023-2025 pokazują, że elektronika jest zazwyczaj najtańsza w listopadzie (Black Weeks). Z kolei zabawki, perfumy i odzież często osiągają lepsze ceny w grudniu lub w wyprzedażach poświątecznych. Nie ma jednej reguły – zawsze warto sprawdzać historię ceny.
Gdzie zgłosić fałszywą promocję?
Jeśli zauważysz, że sklep oszukuje (np. cena przy kasie jest inna niż na półce lub brakuje informacji Omnibus), możesz zgłosić to do Inspekcji Handlowej lub bezpośrednio do UOKiK. Dla konsumenta dowodem może być zdjęcie etykiety cenowej.
Bibliografia i źródła:
- Raport z kontroli Inspekcji Handlowej dot. dyrektywy Omnibus 2024/2025, UOKiK, uokik.gov.pl.
- Analiza zachowań konsumenckich: Świąteczne zakupy 2025, Deloitte / badanie rynkowe.
- Psychologia cen i efekt zakotwiczenia w e-commerce, raporty branżowe Semcore i Naffy.
- Dane o inflacji i cenach detalicznych, Główny Urząd Statystyczny (GUS) – biuletyn listopad 2025.
