W dobie zmiennej inflacji i niepewności rynkowej, trzymanie gotówki na nieoprocentowanym rachunku bankowym to gwarantowana strata realnej wartości pieniądza. Alternatywą, która łączy bezpieczeństwo z zyskiem często przewyższającym lokaty, są obligacje. Choć słowo to brzmi poważnie, mechanizm ich działania jest prostszy, niż myślisz.
W tym artykule wyjaśniamy, czym są obligacje, jak działają papiery skarbowe indeksowane inflacją i jak krok po kroku dokonać pierwszego zakupu, by ochronić swoje oszczędności w 2025 roku.
Co to są obligacje i jak to działa?
Najprościej rzecz ujmując, obligacja to pożyczka. Kupując obligację, pożyczasz swoje pieniądze emitentowi (np. Skarbowi Państwa lub firmie). W zamian emitent zobowiązuje się oddać Ci pożyczoną kwotę (wartość nominalną) w określonym terminie oraz zapłacić „wynagrodzenie” w postaci odsetek.
Dla początkującego inwestora kluczowy jest podział na dwa główne rodzaje:
- Obligacje skarbowe: Emitowane przez Ministra Finansów. Są uważane za jedne z najbezpieczniejszych instrumentów finansowych, ponieważ gwarantem ich wykupu jest państwo.
- Obligacje korporacyjne: Emitowane przez firmy. Oferują zazwyczaj wyższe oprocentowanie, ale wiążą się z ryzykiem – jeśli firma zbankrutuje, możesz nie odzyskać pieniędzy.
Obligacje skarbowe – rodzaje i zyskowność
Skarb Państwa oferuje szeroki wachlarz obligacji detalicznych, które można kupić już od 100 zł. W 2025 roku największą popularnością cieszą się te, które chronią przed inflacją. Oto najpopularniejsze typy:
1. Obligacje stałoprocentowe (OTS, ROR, DOR, TOS)
Z góry wiesz, ile zarobisz. To dobry wybór, gdy spodziewamy się spadku stóp procentowych i inflacji.
- OTS (3-miesięczne): Stałe oprocentowanie, krótki termin. Alternatywa dla lokaty.
- TOS (3-letnie): Stały zysk przez 3 lata, z kapitalizacją odsetek (odsetki dopisywane są do kapitału co rok, pracując na zysk w kolejnym roku).
2. Obligacje indeksowane inflacją (COI, EDO) – hit inwestycyjny
To instrumenty stworzone do walki z utratą wartości pieniądza. Ich oprocentowanie składa się z dwóch elementów: stałej marży oraz wskaźnika inflacji podawanego przez GUS.
- COI (4-letnie): W pierwszym roku oprocentowanie jest stałe. W kolejnych latach wynosi: inflacja roczna + marża. Odsetki wypłacane są co roku na Twoje konto.
- EDO (10-letnie): Działają podobnie (inflacja + marża), ale odsetki są kapitalizowane (dopisywane do rachunku) i wypłacane dopiero na koniec, po 10 latach. To najlepiej oprocentowany instrument w ofercie skarbowej, idealny pod emeryturę (IKZE/IKE).
Jak kupić obligacje skarbowe krok po kroku?
W Polsce obligacje skarbowe detaliczne można kupić tylko w dwóch miejscach (stan na 2025 r.): w Biurze Maklerskim PKO BP oraz w Banku Pekao S.A. Nie musisz posiadać tam konta osobistego, wystarczy rejestracja w serwisie transakcyjnym.
Proces zakupu online:
- Wejdź na stronę
zakup.obligacjeskarbowe.pl(PKO BP) lubpekao.com.pl/obligacje(Pekao). - Zarejestruj się, podając dane z dowodu osobistego.
- Wybierz rodzaj obligacji (np. EDO1135 – co oznacza 10-latki wykupywane w listopadzie 2035 r.).
- Określ liczbę sztuk (1 sztuka = 100 zł).
- Opłać zamówienie przelewem.
Obligacje korporacyjne i rynek Catalyst
Jeśli akceptujesz wyższe ryzyko dla potencjalnie wyższego zysku, możesz zainteresować się obligacjami firm notowanymi na rynku Catalyst (prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych).
Inwestowanie tutaj przypomina kupno akcji – potrzebujesz rachunku maklerskiego. Możesz kupić obligacje banków, deweloperów czy firm windykacyjnych. Pamiętaj jednak o ryzyku kredytowym. Przed zakupem sprawdź kondycję finansową spółki i to, czy jej obligacje są zabezpieczone (np. hipoteką).
Podatki i opłaty – o czym musisz pamiętać?
Zysk z obligacji (zarówno skarbowych, jak i korporacyjnych) podlega opodatkowaniu tzw. podatkiem Belki w wysokości 19%.
Przykład: Jeśli Twoje obligacje zarobiły 1000 zł, na konto otrzymasz 810 zł, a 190 zł zostanie automatycznie pobrane przez bank i przekazane do urzędu skarbowego.
Wyjątek (IKE/IKZE): Możesz uniknąć tego podatku, kupując obligacje skarbowe w ramach Konta IKE-Obligacje. Jeśli wytrwasz w oszczędzaniu do 60. roku życia, cały zysk (brutto) trafi do Twojej kieszeni.
Case Study: Ochrona przed inflacją w praktyce
Przeanalizujmy sytuację Pana Tomasza, który w listopadzie 2025 roku dysponuje kwotą 20 000 zł.
- Scenariusz A (Gotówka w skarpecie): Przy inflacji rzędu 5%, po roku jego pieniądze realnie będą warte o 1000 zł mniej (siła nabywcza).
- Scenariusz B (Obligacje 10-letnie EDO): Pan Tomasz kupuje 200 obligacji EDO.
- Oprocentowanie w 1. roku: np. 6,50% (hipotetyczne, zależne od emisji). Zysk: 1300 zł (minus podatek przy wypłacie).
- Lata 2-10: Jeśli inflacja wyniesie 5%, a marża 1,5%, obligacje będą oprocentowane na 6,5%.
- Wynik: Kapitał Pana Tomasza nie tylko zachowuje wartość, ale realnie zarabia dzięki marży, która jest dodatkiem „ekstra” powyżej inflacji.
Ryzyko inwestowania w obligacje
Choć obligacje skarbowe uchodzą za „wolne od ryzyka”, istnieją pewne niuanse:
- Ryzyko emitenta: W przypadku skarbowych – bankructwo państwa (w Polsce ryzyko marginalne). W przypadku korporacyjnych – upadłość firmy (ryzyko realne).
- Ryzyko stopy procentowej: Jeśli stopy procentowe rosną, ceny starych obligacji stałoprocentowych na rynku wtórnym spadają (ważne tylko jeśli chcesz sprzedać obligacje przed terminem na giełdzie).
- Opłata za przedterminowy wykup: Obligacje skarbowe możesz zwrócić Skarbowi Państwa w dowolnym momencie, ale wiąże się to z opłatą (np. 2,00 zł od sztuki dla obligacji 10-letnich).
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Ile pieniędzy potrzeba, żeby zacząć inwestować w obligacje?
Próg wejścia jest bardzo niski. Jedna obligacja skarbowa kosztuje 100 zł. W przypadku obligacji korporacyjnych na Catalyst nominał to często 100 zł lub 1000 zł, ale należy doliczyć prowizję maklerską.
Czy można stracić na obligacjach skarbowych?
Jeśli trzymasz obligacje skarbowe do momentu wykupu, otrzymasz 100% kapitału plus odsetki. Strata nominalna jest niemożliwa (chyba że państwo zbankrutuje). Realna strata może wystąpić tylko, jeśli inflacja drastycznie przewyższy oprocentowanie (np. w obligacjach stałoprocentowych przy nagłym wybuchu hiperinflacji).
Czym różnią się obligacje COI od EDO?
COI to obligacje 4-letnie, z których odsetki wypłacane są co roku na konto („rentier”). EDO to obligacje 10-letnie, gdzie odsetki są dopisywane do kapitału (procent składany) i wypłacane w całości na koniec („emerytura”). EDO mają zazwyczaj wyższą marżę.
Gdzie sprawdzić aktualne oprocentowanie obligacji?
Oficjalnym źródłem informacji jest strona Ministerstwa Finansów: www.obligacjeskarbowe.pl. Co miesiąc publikowany jest tam list emisyjny z nowymi stawkami.
Bibliografia:
- Ministerstwo Finansów – Portal obligacjeskarbowe.pl (dane o emisjach i oprocentowaniu).
- Główny Urząd Statystyczny (GUS) – Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych (dane o inflacji).
- Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie – Serwis informacyjny rynku Catalyst.
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (kwestie podatku Belki i IKE/IKZE).
- Biuro Maklerskie PKO BP – Informator dla klientów obligacji skarbowych.
